بسم الله الرحمن الرحیم
سلام خدمت دوستان . امیدوارم که عید میلاد با سعادت دخت پیامبر(ص) و ام ابیها حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها بر شما خوش گذشته باشد
. امروز می خواهم درباره ی شعر بحث کنم و دیدگاه احادیث و روایات را در این باره بیان کنم.
علتی که باعث شد این مقاله را بنویسم بحث و جدل دوتا از دوستان من درباره ی شعر است. یکی از آنها بنام آقا سعید (همون پيري خودمون
) از اون حافظ دوستای افراطی و مدافعان سرسخت حافظ و شاعران این تریپی است . حیف که عمر حافظ قد نداد که حضور آقا سعیدو درک کنه. شرط می بندم اگه حافظ ۴۰ تا یار مثل سعید داشت قیام می کرد و مردم را مجبور می کرد به جای کتاب بخوانیم دبستان ٬ کتاب دیوان حافظ بخوانند.
نقطه مقابل فرد مزبور شخصی است بنام آقا احمد . این آقا احمد ما از اون آنتی شاعرای خفن است. می گوید همه ی شعر ها ٬ شر و ور هستند و اصولا حافظ و امثالهم هموشون فن چرت و پرت و خزعولات سرایی را پیشه کردند و این اصتيل هاي عرفاني همش براي كلاس گذاريست. شرط مي بندم آقا احمد اگر زمان حافظ بود وي را از هرم (آخه يكي نيست بگه مگه حافظ گربست
) به سقف ميخانه آويزان مي كرد تا ديگه فكر شعر و شاعري به سرش نزند. (با عرض پوزش خدمت بچه هاي شاعر مسلك و انجمن گسترش فرهنگ و ادب فارسي و فرهنگستان محترم ادب و زبان فارسي)
اما نظر احاديث و رويات و حتي قرآن با نظر اين دو دوست نسبتا محترم مخالف است . مي گويد: نه اين خوبه كه هر شعري كه گفته شد را بپرستي و نه اينكه اشعار شعرا محترم را نخوانده و نشنيده چرت و پرت تلقي كني. احاديث درباره ي شعر بسيار كم است و من به زور چهار تا حديث معتبر و معروف در باره ي شعر پيدا كردم اميدوارم حداقل شبهات اين دو دوست عزيز را برطرف كند.
1) معني شعر و شاعر: تعريف مرحوم راغب اصفهاني: شاعر بعلت فطنت و دقت معرفت شاعر ناميده شده و شعر در اصل علم دقيق است... - و تعريف استاد قرشي نگارنده كتاب قاموس قرآن: شعر در اصل به معني دانستن و توجه خاص است و در اصطلاح بكلام موزون و قافيه دار اطلاق مي شود كه در آن دقت و ذوق مخصوص بكار رفته است . شاعر گوننده ي چنين كلامي است . بايد اضافه كرد كه شعر بيشتر توام با تخيلات است كه در خارج مصداق حقيقي ندارد و شاعر بقدرت خيال خويش آن را در قالب الفاظ ريخته است .... (قاموس قرآن ج 4 ص 43)
2) و اما كلام معروف خدا : و ما علمناه الشعر و ما ينبغي له ان هو الا ذكر و قران مبين : ما به او شعر نياموختيم و شعر به او سزاوار نيست بلكه كلام او تذكر و قرآن آشكار است.(يس 69) « اينجا مشخص مي شود شعر كلامي موزون است زيرا قران نيز موزون است ولي همانطور كه در بالا ذكر شد :شعر كلامي است كه حالت خيال انگيز دارد و خيلي ها شاعر را خيال پرداز تلقي مي كنند فلذا در شان نزول اين آيه آمده كه مشركان بدليل "اين پيامبر را شاعر مي خوانند كه كلامش خيال پردازي اي بيش نيست."»
3) پيامبر اعظم (ص) : بعضي بيان ها سحر ، بعضي شعرها حكمت، بعضي سخن ها مبهم و برخي دانشجويي ها ناداني است. (كنزالعمال ج3 ص 582) « پس شعر غير خيالي هم داريم و شعر خيالي تنها نوعي از شعر است. شعر توان بالقوه جهت تبديل به حكمت را دارد كه اين امر مستلزم محتويات آن است.»
4) گوياترين شعر : پيامبر اعظم (ص) : گوياترين و زيباترين شعري كه عرب گفته است ، سخن لبيد است كه گويد : آگاه باشيد! جز خدا همه چيز باطل است : الا كل شي ما خلا الله باطل (سنن الكبري ج10 ص 239) « اين شاعر ، يك شاعر حكمت گو است كه يا خود حكيم بوده است و سخنان حكيمي را در قالب زيباي شعر گنجانده است.»
5) پيامبر اعظم(ص) : هر آيينه اگر شكم مردي از چرك پر شود بهتر است كه از شعر پر گردد. (صحيح البخاري ج 2 ص 109)« من اين حديث را قبلا در كتاب حماسه ي حسيني ج 1 اثر استاد شهيد مرتضي مطهري خواندم. او اين حديث را اينگونه تحليل مي كرد كه منظور اين نوع شعر ، خزعولات و مثلا ستايش زيبايي معشوق و مطالب حشو و زايد است و بطور كلي منظور شعر نيست بلكه شر است. در جاي ديگر از آقاي رحيم پور ازغدي شنيدم كه در زمان پيامبر (ص) گروه هايي قد علم كرده بودند كه با اينگونه اشعار مردم را به لهو و لعب كشانده و اشعار آنها غالبا در توصيف زيبايي و يا خصوصيات ظاهري زنان مسلمان بود كه پيامبر با تدبير خويش اين فرق را متلاشي كرد.»
- نتيجه : شعر خوب است ولي شمشير دو لبي است كه مي تواند هم كافر كشد و هم مسلمان مومن شيعه اثني عشري باحال. پس هم شعر داريم و هم شر كه خيلي موقع فاصله ي تمييز اين دو كلام از مو نيز باريكتر است. اميدوارم اين مقاله مشكل و شبه آقا احمد و سعيد آقا را حل كرده باشد و به شما عزيزان بصيرت كافي جهت مطالعه اشعار شاعران و تحليل آنها را داده باشد . موفق باشيد
و صلي الله علي محمد و آله الطاهرين
پی نوشت : راستی یادم رفت بگم شما می توانید مجموعه اشعار من را در اینجا مطالعه کنید . کلیات اشعار من از ۴ عدد تجاوز نمی کند